Ποια ζητήματα ορίζουν τις διμερείς σχέσεις μεταξύ Γερμανίας και της Ελλάδας;

Αρχικά, οι ελληνογερμανικές σχέσεις έχουν μία μακρά παράδοση και το κοινό συμφέρον είναι πολύ ισχυρό. Πολλοί είναι οι Έλληνες που γνωρίζουν τη χώρα μας από την δεκαετία του 1960, όταν ενισχύσαμε το εργατικό δυναμικό μας μέσα από την ελεγχόμενη μετανάστευση και φέραμε τους αποκαλούμενους «επισκέπτες-εργάτες». Πολλοί διανοούμενοι ήρθαν στη Γερμανία μεταξύ του 1967-1974, κατά την περίοδο της δικτατορίας. Την περίοδο εκείνη το ινστιτούτο Goethe και η Deutsche Welle, λειτούργησαν ως μία σημαντική πλατφόρμα για την αντίσταση. Διαλογικά οι Γερμανοί πάντοτε ελκύονταν από την Ελλάδα, ιδιαίτερα οι ιστορικοί, αρχαιολόγοι καθώς και μελετητές άλλων ανθρωπιστικών επιστημών. Δεν αρκεί βέβαια να αναφέρουμε τους Γερμανούς τουρίστες που ταξιδεύουν στην Ελλάδα κάθε χρόνο. Αναμένουμε αύξηση ρεκόρ των τουριστών το 2015.

Στην παρούσα φάση οι συζητήσεις σε ό,τι αφορά την οικονομική κρίση και την κρίση χρέους κυριαρχούν στις διμερείς σχέσεις. Δεν πρέπει να το ξεχνάμε αυτό, ιδιαίτερα οι μεσαίες τάξεις και η νεολαία στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν πολύ μεγάλες δυσκολίες.Οι Έλληνες δεν είναι όλοι πλούσιοι πλοιοκτήτες. Η πλειοψηφία είναι μεσοαστικές οικογένειες που προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα.

Είναι γεγονός ότι λόγω αυτής της κατάστασης, υπάρχει μία μερική δυσαρέσκεια. Ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης -και από τις δύο πλευρές- δεν βοηθάει πάντοτε. Ελπίζω ότι μία επιτυχημένη συμφωνία για ένα τριετές οικονομικό πρόγραμμα προσαρμογής θα δημιουργήσει πλέον την βάση για μεγαλύτερη σταθερότητα. Ελπίζω, επίσης, ότι η Ελλάδα θα επιστρέψει στην ανάπτυξη και στη βελτιωμένη εργασία. Επιπλέον, θεωρώ πολύ σημαντικό να αναδείξουμε το γεγονός ότι ένας μεγάλος αριθμός νέων ανθρώπων με κίνητρα είναι προετοιμασμένοι να εκμοντερνίσουν τη χώρα κάνοντάς την πιο ανταγωνιστική και είναι πρόθυμοι να το πράξουν αυτό με τη δική μας συνεισφορά.

Ένα δεύτερο σημαντικό ζήτημα αποτελεί η μετανάστευση. Η Ελλάδα έχει πληγεί περισσότερο από κάθε άλλη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Εκτιμάται ότι ο αριθμός των παράνομων μεταναστών στην Ελλάδα ξεπέρασε τις 400 χιλιάδες το 2015. Το νούμερο αυτό αποτελεί μια επιπλέον μεγάλη πρόκληση για τη χώρα. Από τη στιγμή που η Γερμανία είναι ο βασικός προορισμός, είναι απόλυτα λογικό οι δύο χώρες να συνεργαστούν πολύ στενά επάνω στο ζήτημα αυτό.

Τι συνδέει ιδιαιτέρως την Ελλάδα με τη Γερμανία και σε ποιους συγκεκριμένους τομείς θα επιθυμούσατε την ενίσχυση των σχέσεων;

Από ιστορικής πλευράς η Ελλάδα και η Γερμανία συνδέονται από την υποδοχή του Ελληνισμού τον 18ο αιώνα στο γερμανικό κλασικισμό. Ο όρος «φιλελληνισμός» σημαίνει την ανακάλυψη της αρχαίας Ελλάδας καθώς επίσης και την ανάκλαση του στη δική μας κουλτούρα. Δεν αποτελεί μία σύμπτωση ότι το πρώτο παράρτημα της γερμανικής αρχαιολογικής σχολής στο εξωτερικό ιδρύθηκε στην Αθήνα. Επιπλέον, υπάρχει σύνδεση με την Ελλάδα από τα χρόνια του βασιλιά Όθωνα (1830 μέχρι το 1862). Ο 20ός αιώνας επισκιάζεται από το σκοτεινό κεφάλαιο της γερμανικής κατοχής με τις τραγικές συνέπειες του. Ο αριθμός των θυμάτων διαφέρει, ωστόσο η επιεικέστερη εκτίμηση κάνει λόγω για 100.000 θύματα. Στη μεταπολεμική περίοδο οι σχέσεις των δύο χωρών αναπτύχθηκαν καθώς Έλληνες μετανάστευσαν στη Γερμανία, ιδιαίτερα εξαιτίας του ρόλου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας ως μια πλατφόρμα για την αντίσταση κατά της δικτατορίας.

Με βάση αυτά τα γεγονότα δημιουργήθηκαν πολύ στενές και έντονες σχέσεις μεταξύ των δύο (χωρών) για δεκαετίες. Η Γερμανία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ελλάδας, ενώ περισσότερες από 120 γερμανικές εταιρείες προσφέρουν περισσότερες από 30.000 θέσεις εργασίας στη χώρα. Η Ελλάδα είναι βασικός τουριστικός προορισμός των Γερμανών. Το 2015 -παρά την κρίση- υπήρξε μία νέα αύξηση ρεκόρ τουριστών.

Υπό το φως των εξελίξεων κατά τη διάρκεια της κρίσης θα επιθυμούσα να επενδύσουμε περισσότερο στα πραγματικά θεμέλια των διμερών σχέσεων, με άλλα λόγια σε ανταλλαγή μεταξύ ανθρώπων, ιδιαίτερα των νέων. Η γενιά των προηγούμενων αποκαλούμενων «προσκεκλημένων-εργατών» έχει πλέον μεγαλώσει και ολοένα περισσότεροι νέοι Έλληνες θα πρέπει να έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τη χώρα μας. Παρομοίως θα ήθελα περισσότερους νεαρούς Γερμανούς να γνωρίσουν την Ελλάδα, όχι μόνο ως απλοί τουρίστες. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποτρέψουμε την παγιοποίηση των στερεότυπων, τα οποία δεν προσφέρουν κανένα όφελος σε κανέναν από τους δυο μας. Θεωρώ ότι η πολιτιστική ανταλλαγή είναι μία πολύ σημαντική προσέγγιση. Στη γερμανική πολιτισμική σκηνή υπάρχει σημαντικό ενδιαφέρον για την Ελλάδα. Επίσης, οι καλλιτέχνες στην Ελλάδα γνωρίζουν τους περισσότερους σημαντικούς Γερμανούς παραγωγούς θεατρικών παραστάσεων, κινηματογραφιστές αλλά και συγγραφείς. Αντικρίζοντας την Ελλάδα υπάρχει ένα έντονο δραστήριο και δημιουργικό πολιτισμικό τοπίο και εύχομαι ότι αυτό θα μπορούσε να λάβει μεγαλύτερη προσοχή από τη Γερμανία. Μόνο στην Αθήνα υπάρχουν περισσότερα από 100 θέατρα, καθώς επίσης και αναρίθμητα φεστιβάλ μουσικής και κινηματογράφου. Θα ήθελα να βοηθήσω τους Γερμανούς να αναπτύξουν με ανάλογο τρόπο τα ενδιαφέροντά τους. Δεν θα απογοητευτούν.

Πώς θα περιγράφατε τη στάση του κόσμου γενικότερα απέναντι στη Γερμανία; Προκαλεί έκπληξη -τουλάχιστον για τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης- πόσοι από τους υψηλούς ιστάμενους Έλληνες μιλούν σε άπταιστα Γερμανικά, για την κρίση. Αυτό δείχνει μία στενή σχέση;

Ναι, αυτό είναι αλήθεια. Παρά τις πολλές πολιτικές συζητήσεις συχνά παρατηρώ μια πολύ στενή σχέση. Κάθε βράδυ το κεντρικό δελτίο ειδήσεων στην Ελλάδα παρουσιάζει εκτενείς αναφορές σχετικά με τα σχόλια και τις αντιδράσεις στα γερμανικά μέσα ενημέρωσης. Άνθρωποι με έντονο πολιτικό ενδιαφέρον εδώ, γνωρίζουν τα ονόματα των εκπροσώπων Τύπου των γερμανικών ομοσπονδιακών υπουργείων. Σε ό,τι αφορά την εντύπωση που επικρατεί στο γενικό κοινό θέλω να επισημάνω ότι οι Έλληνες είναι εξαιρετικά φιλόξενοι. Οι ξένοι αντιμετωπίζονται παραδοσιακά με γενναιοδωρία. Οι ίδιοι άνθρωποι που κατακρίνουν τη Γερμανία σε μια πολιτική συζήτηση, πολύ συχνά θα σε προσκαλέσουν για ένα γεύμα αργότερα. Βρίσκω την Ελλάδα πολύ ευχάριστη. Ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι ξεκάθαρα διακρίνουν μεταξύ των αυθαίρετων συζητήσεων και των ανθρώπινων σχέσεων. Προσωπικά μου έχουν φερθεί πολύ φιλικά, όχι μόνο από κυβερνητικά όργανα, αλλά σε όλες τις επαφές μου με τους ανθρώπους. Ουσιαστικά η Γερμανία θεωρείται ως ένας αξιόπιστος και ισχυρός εταίρος μέσα στην Ευρώπη. Οι άνθρωποι σέβονται την οικονομική μας δύναμη και την δυναμική ενέργεια, θαυμάζουν το δημόσιο πνεύμα αλλά και την διαπολιτισμικότητά μας. Η πρωτεύουσα του Βερολίνου λειτουργεί ως μαγνήτης και προσελκύει πολλούς επισκέπτες. Πολλοί από τους βασικούς «παίκτες» γνωρίζουν την Γερμανία πάρα πολύ καλά. Δύο από τους πρωθυπουργούς τα τελευταία 15 χρόνια μιλάνε άπταιστα γερμανικά. Η πρώην υπουργός εξωτερικών κυρία Ντόρα Μπακογιάννη σπούδασε στο Μόναχο και υπάρχουν αναρίθμητοι Έλληνες, οι οποίοι είναι διακεκριμένοι προσκεκλημένοι σε γερμανικές εκπομπές.

Το 2014 αποφασίστηκε η δημιουργία ενός ελληνογερμανικού ιδρύματος νεολαίας. Ποια είναι η βάση του και οι σκοποί του; Πως εξελίσσεται το έργο αυτό;

Τα θεμέλια τέθηκαν για ένα κοινό ίδρυμα νεολαίας στις 12 Σεπτεμβρίου 2014 στο Βερολίνο με την παρουσία του Ομοσπονδιακού Προέδρου Γκάουκ και τον τότε Έλληνα Πρόεδρο, Κάρολο Παπούλια. Το ίδρυμα νεολαίας σχεδιάστηκε ως ένα ινστιτούτο που θα υποστηρίζεται τόσο από την Ελλάδα, όσο και από τη Γερμανία, προκειμένου να ενισχύσει την αμοιβαία κατανόηση. Βασικός σκοπός είναι η προώθηση της ανταλλαγής μεταξύ νέων ανθρώπων από τη Γερμανία και την Ελλάδα. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να έχει τη μορφή σχολικών συνεργασιών ή στην παραμονή για επαγγελματική εκπαίδευση και ανταλλαγές στο πλαίσιο της εκκλησίας ή των προγραμμάτων κοινωνιολογίας. Το ίδρυμα νεολαίας σκοπεύει να δημιουργήσει φιλία και συνοχή, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους ανθρώπους.

Το γερμανικό ινστιτούτο νεολαίας δεν είναι μονόδρομος. Θα δώσει τη δυνατότητα σε νέους να έρθουν σε απευθείας επικοινωνία με συνομήλικους τους από την Ελλάδα, προκειμένου να δημιουργήσουν σχέσεις φιλίας για μια ζωή. Επίσης, νεαροί Έλληνες θα είναι σε θέση να γνωρίσουν την Γερμανία και τους ανθρώπους της απευθείας. Οι επαφές αυτές θα δώσουν τη δυνατότητα στους νέους ανθρώπους να επικεντρωθούν και να μιλήσουν για τα σκοτεινά κεφάλαια της κοινής μας ιστορίας. Είναι σημαντικό να ανατρέψουμε τα στερεότυπα και να δημιουργήσουμε μια αληθινή εικόνα ο ένας για τον άλλον. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να βοηθήσουμε στην αποκατάσταση των συχνά παραμορφωμένων εντυπώσεων που προβάλλονται από τα μέσα ενημέρωσης

Επιπλέον, όμως αφορά και τις ανταλλαγές, με σκοπό να προωθήσουμε την κινητικότητα και την προσαρμοστικότητα της νέας γενιάς και να βοηθήσουμε στην ανάδειξη ουσιαστικής κατανόησης για τον κάθε έναν, όπως για παράδειγμα μέσα από πολιτισμικές, αθλητικές, πολιτικές και ιστορικές πτυχές.
Ακολουθώντας τα θετικά παραδείγματα και τις εμπειρίες των γαλλογερμανικών και των γερμανοπολωνικών ινστιτούτων νεολαίας είμαι πεπεισμένος ότι το ελληνογερμανικό ινστιτούτο νεολαίας θα αποτελέσει ακόμη μία επιτυχία . Πρέπει να επισημαίνω ότι το ελληνογερμανικό ινστιτούτο νεολαίας θα έχει το δικό του ύφος και ατζέντα. Αποτελεί ειλικρινή επιθυμία μου να επικεντρώσουμε τις δραστηριότητές σε σαφείς ανάγκες και καταστάσεις και στις δύο χώρες συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών που γίνονται για την καταπολέμηση της νεανικής ανεργίας.

Συχνά παρουσιάζονται διαφορές μεταξύ των εσωτερικών και των εξωτερικών απόψεων για μία χώρα. Με βάση την προσωπική σας, εμπειρία τι θα θέλατε να πείτε για την Ελλάδα;

Η πλειοψηφία των ανθρώπων στην Ελλάδα είναι σκληρά εργαζόμενοι και προσπαθούν να επιβιώσουν υπό την πίεση της κρίσης. Αυτό δεν θα ήταν δυνατό χωρίς μία ισχυρή αίσθηση οικογένειας. Γνωρίζω περιπτώσεις στις οποίες ένα άτομο υποστηρίζει πολλά άνεργα μέλη της οικογένειας με το εισόδημα από τη δουλειά του. Αυτή η φυσική αλληλεγγύη στις οικογένειες η οποία περιγράφεται με πολλές λέξεις, πραγματικά με εντυπωσιάζει. Είναι κάτι για το οποίο αξίζει να μιλήσει κανείς!